ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಿ ಉದ್ಯಮ ಆರಂಭಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಲು ನೆರವಾಗುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ‘ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್’ (She-Mart) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಲಕ್ಷಾಧಿಪತಿ ದೀದಿ ಯೋಜನೆಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಬಳಿಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿದೆ.
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮುದಾಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ತಯಾರಿಸುವ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಗೃಹ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ನೇರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಒದಗಿಸುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆ ಎಂದರೇನು?
ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆಯೇ ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್. ಇಲ್ಲಿ “ಶಿ” ಎಂದರೆ “ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಉದ್ಯಮಿ” (Self Help Entrepreneur). ಮಹಿಳಾ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಮಳಿಗೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು
| ಅಂಶ | ವಿವರ |
|---|---|
| ಯೋಜನೆ ಹೆಸರು | ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ (She-Mart) |
| ಉದ್ದೇಶ | ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸೌಲಭ್ಯ |
| ಫಲಾನುಭವಿಗಳು | ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪಿನ ಮಹಿಳೆಯರು |
| ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ | ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಮಟ್ಟದ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ಮೂಲಕ |
| ಮಾಲೀಕತ್ವ | ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ |
| ಮಳಿಗೆ ಸ್ಥಾಪನೆ | ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ |
| ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿ | ಮಹಿಳೆಯರ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ |
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
1. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ
ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರು ತಯಾರಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ನೇರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿದೆ.
2. ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅವಕಾಶ
ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಗಲಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮದೇ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
3. ಸಮುದಾಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ
ಮಳಿಗೆಗಳ ಲಾಭ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಸಮುದಾಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
4. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಕೆ
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ (Machine Learning) ಹಾಗೂ ಬ್ಲಾಕ್ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
5. ಸುಸ್ಥಿರ ಆದಾಯ
ಮಹಿಳೆಯರು ವಾರ್ಷಿಕ ₹1 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ?
| ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ | ವಿವರ |
| ನಿರ್ವಹಣೆ | ಮಹಿಳಾ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು |
| ಮಾರಾಟ | ನೇರ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ |
| ಉತ್ಪನ್ನಗಳು | ಕೃಷಿ, ಆಹಾರ, ಕರಕುಶಲ ಹಾಗೂ ಗೃಹ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು |
| ಬೆಂಬಲ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ |
| ಉದ್ದೇಶ | ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ |
ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?
ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆನ್ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಆರಂಭವಾಗಿಲ್ಲ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ಆದರೆ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮಹಿಳೆಯರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನೋಪಾಯ ಮಿಷನ್ (NRLM) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಬೇಕು.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ:
NRLM ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್: https://aajeevika.gov.in
ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿ
ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಯೋಜನೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೇವಲ ವ್ಯಾಪಾರ ಅವಕಾಶವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯ ಹೊಸ ದಾರಿಯನ್ನು ತೆರೆದಿಡಲಿದೆ. ಲಕ್ಷಾಧಿಪತಿ ದೀದಿ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ಈ ಯೋಜನೆಯೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಹಿಳೆಯರ ಬದುಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರು ಉದ್ಯಮಿಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಡೆಯಲು ಶಿ-ಮಾರ್ಟ್ ಮಹತ್ವದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ.
